عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

نقش بسیج درکاهش آسیب پذیری و حفاظت سیستم ها، دستگاه ها ومحلات

یکی ازنقش ها و کارکردهای بسیج در مورد مسایل امنیتی وحفاظتی می باشد. در زمان بحران دشمن اقدام به از کارانداختن تاسیسات،ایجاد هرج و مرج،سرقت،بر هم زدن آرامش و نظم عمومی درکلیه ی دستگاهها،کارخانه ها،صنایع،اداره ها،اصناف و اماکن اقتصادی می نماید.بسیج با اتکا به نیروهای سازمان یافته ،آموزش دیده، آماده و شجاع به عنوان یک مجموعه ی کارآمد و دارای ظرفیت و قابلیت های بالا در زمینه های مختلف می تواند نسبت به برقراری امنیت و حفاظت مشارکت کند.

نیروهای بسیجی آموزش دیده با توانایی انجام ماموریت های دفاعی و امنیتی به منظور کمک به نیروهای امنیتی ونظامی نسبت به برقراری حفاظت و امنیت در مواردی از قبیل حفاظت از تاسیسات،حفاظت از اماکن، حفاظت از محله ها در شرایط بحران انجام ماموریت می نماید.

عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

نقش بسیج در باز دارندگی

حضور به موقع و سریع بسیج(واکنش سریع) در صحنه های مختلف باایجاد یک سیستم منسجم و مجهز می تواند نقش به سزایی در افزایش قدرت بازدارندگی کشور در مقابل تهدیدات احتمالی داشته باشد. که به طور مثال می توان به نمونه های زیراشاره نمود:

1) حضور گسترده ومستمر بسیجیان در رده های مقاومت

2) حضور در فراخوانی ها،رزمایش ها واردوهای رزمی و امدادی فرهنگی

3) حضور در صحنه های مختلف سیاسی،نظامی،اجتماعی

عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

عملیات مقابله با جنگ روانی

وقتی دشمن تهدید هایی را با اهداف مشخصی طراحی و آغاز میکند یا قصدانجام آن را دارد،ضروری است اقداماتی برای کشف و شناسایی اهداف دشمن به عمل آید و به رویارویی باآن پرداخت.بنابراین می توان گفت مقابله با عملیات روانی دشمن عبارت است از:مجموعه اقدام ها وحرکت هایی که باعث خنثی یا بی اثر شدن فعالیت های دشمن می شود.برای طراحی و اجرای عملیات و پیشگیری و مقابله در برابر عملیات روانی دشمن از ابزارهای گوناگون می توان بهره گرفت.یکی از بهترین و موثرترین ابزارها،استفاده و به کارگیری نیرو های آموزش دیده و آگاه بسیجی است. نیروهای بسیجی با فراگیری شیوه های عملیات روانی و راه های مقابله باآن می تواند نقش موثر و تعیین کننده ای در ایجاد ناامیدی در دشمنان و مخالفان و تقویت روحیه نیروهای خودی و آحاد مردم داشته باشند.

عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

نقش بسیج در عملیات روانی:

شرایط نبرد در دوران معاصر دگرگون شده است. امروزه نبرد سخت و مبارزه ی مسلحانه و حضور فیزیکی سربازان در صحنه ی نبرد تنها راه مسلط شدن بر نیروی مقابل نیست.

اگر چه برای تصرف حوضه های سرزمینی،چاره ای جز استفاده از نیروی نظامی و  حضور در میدان جنگ نمی باشد. جنگ روانی((کوششی نظامی دار و برنامه ریزی شده برای تضعیف یا تخریب روحیه ی حریف یا دشمن است.))

جنگ روانی از دیرباز جزء حربه های جنگ و مبارزه بوده،اما میزان ونوع استفاده ابزارها و شیوه های بهرمندی ازآن به شدت دگرگون شده است.

به عبارتی می توان گفت که جنگ روانی از جمله جدیدترین سلاح های جنگی روان،علیه فکر،عقیده،شجاعت،اطمینان و میل به جنگیدن است.این جنگ درعین حال نوعی دفاع به شمار می رودحالت هجومی نیز دارد؛چرا که در عین تقویت روحیه ی ملت و سربازان خودی،به تضعیف روحیه ی دشمن نیز می پردازد.

(عملیات روانی در واقع نبرد علیه عقل دشمن است نه نبرد برای در بند کشیدن ساختار فیزیکی او)

عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

تمرین و رزمایش مدارس:

با هدف مقابله با مخاطرات طبیعی و مقابله با بمباران هوایی این رزمایش در مدارس کشور توسط دانش آموزان اجراء می شود و دانش آموزان آموخته های نظری خود را در زمینه های فوق با نظارت مربیان مربوطه به کارگیری و به صورت علمی اجرا می نمایند.

عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

رزمایش پدافند غیر عامل و امداد و نجات:

نیروهای بسیجی در تمرینات و رزمایش های پدافند غیرعامل و امداد و نجات به صورت جداگانه در قالب سازمان گردان های عاشورا و الزهرا(س)،گردان های امداد و نجات، گروه های مقاومت رزمی و امدادی در طول سال اقدام به اجرای تمرین های تاکتیکی و رزمایش های پدافندی و امدادی می نمایند.

در این تمرینات بسیجیان آموخته های خود را در آموزش های عمومی و تخصصی که شامل: انواع تاکتیک های پدافند غیر عامل، خود امدادی و دگر امدادی،آوار برداری، تخلیه و حمل مجروحین،تخلیه ساکنین و... می باشد را به مرحله تمرین گذاشته و با ایجاد آمادگی در بدنه بسیج بنا به ضرورت و نیاز در ماموریت های پدافندی غیر عامل و دفاع غیر نظامی(امداد و نجات و مردمیاری) به کارگیری می شوند.

عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

5- نقش بسیجیان در ارتقاءتوان رزم و اجرای رزمایش ها:

بسیج به منظور افزایش توان آمادگی و کارآمدسازی سازمان خود به صورت نوبه ایی و منظم،تمرینات و رزمایشهای عمومی و تخصصی را در سطح کشوراجراء می نماید.که از جمله رزمایش های مهم بسیج درراستای ایجاد آمادگی بسیجیان در زمینه های امداد و نجات و پدافند غیر عامل است.

عرصه فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

4- نقش بسیج در آموزش آحاد مردم

برای تحقق و اجرای هر ماموریت و رسیدن به هدف،سه عامل اصلی مورد نیاز است.عامل نیروی انسانی، عامل تجهیزات وامکانات موردنیاز وعامل سوم آموزش است. شاید عوامل دیگر نظیر روحیه، انظباط،ایمان و مسایل دیگر هم وجود داشته باشد که در اجرای ماموریت تاثیر گذار باشدلکن سه عامل فوق نقش اساسی و تعیین کننده دارداگر چنانچه نیروی انسانی و تجهیزات وجود داشته باشد اما آموزش نباشد آن دو عامل کارایی لازم را نخواهد داشت. بنابراین آموزش می تواند نقش مهمی در اجرای ماموریت داشته باشد.

حضور بسیج در روستاها،شهرها،محله ها،اداره ها،کارخانه ها،مراکزصنعتی،آموزشی، تجاری،اقتصادی و ...می توانددر آموزش آحاد مردم در زمینه های مختلف از جمله در مورد پدافند غیرعامل و آشنایی آحاد مردم با دفاع در برابر تجاوز دشمن نقش مهمی داشته باشد.

همگام با آموزش های تخصصی در زمنیه های مختلف اجرای آموزش های اعتقادی و سیاسی به منظور ایمان،معرفت دینی،بصیرت سیاسی و انقلابی در بین مردم از ضروریات است.

نقش نیروهای بسیجی در کنار برنامه ریزی صحیح متولیان امر تعلیم و تربیت در فراگیران آموزش های فوق که از جایگاه قانونی خوبی هم برخوردار است بسیار مهم و اساسی است.

بسیجیان با حضور در دوره های آموزشی بسیج مثل:

آموزش های عمومی مقدماتی و تکمیلی و آموزش های تخصصی،عرضی توجیهی و مهارتی و همچنین درس آمادگی دفاعی دانش آموزان می توانند ضمن فراگیری اصول و مبانی پدافند غیر عامل و شیوه های مقابله با مخاطرات طبیعی به مهارت های لازم رسیده و در شرایط اضطرار و مورد نیاز در اجرای ماموریت های پدافندی و امدادی انجام وظیفه نماید.

عرصه های فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

3- نقش بسیج در مدیریت بحران:

بسیج در مدیریت بحران به دو روش ایفاء نقش می نماید.

روش اول نقش مستقیم:

در این روش بدون به کارگیری و همکاری سازمان های دولتی می تواند در شرایط بحران مستقیما وارد عمل شود مانند: شناسایی مکان های امن و مقاوم،مکان های مناسب جهت اسکان،مکان مناسب جهت انتقال و نگهداری اموال عمومی و مردم، سازماندهی گردان ها و گروه های مقاومت، برقراری تامین حفاظت و امنیت در مکان های تخلیه شده و پناه گاه ها.

روش دوم نقش غیر مستقیم:

در این روش بسیج با استفاده از نیروهای بسیجی سازمان یافته خود در واقع به صورت مشارکتی با سازمان های دولتی در مدیریت بحران ایفای نقش می کند.

عرصه های فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

3- نقش بسیج در مدیریت بحران:

بحران فرایندی است که در نتیجه یک سری از عوامل طبیعی و غیر طبیعی سبب به خطر افتادن جان انسان ها یا آسیب پذیری، بیماری، فاجعه یا به خطر افتادن امنیت جوامع یا اموال ملی و مردمی می شود.

در مدیریت بحران، لازم است علم و هنر، برنامه ریزی،سازماندهی،هدایت و رهبری به صورت یکپارچه،جامع و هماهنگ باشد.

هدف مدیریت بحران، برنامه ریزی و آمادگی برای مقابله با بحران های احتمالی، مقابله با بحران ها و ارائه راه کارهای مناسب است. بسیج در مدیریت بحران به دو روش ایفاء نقش می نماید.

ادامه دارد...

عرصه های فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

2- نقش بسیجیان در امداد و نجات:

بسیج در انجام وظایف با استفاده از نیروهای بسیجی سازمان یافته در قالب گردان های عاشورا، الزهرا(س)،امداد و نجات و سایر گروه های مقاومت به منظور کمک به دستگاه های دولتی که مسئولیت اصلی امر امداد رسانی را به عهده دارند آمده و در اجرای وظایف زیر انجام ماموریت می کند.

تجسس و آواربرداری،کمک به برقراری امنیت،انجام کمک های اولیه پزشکی،هدایت و انتقال مجروحین و مصدومین به مراکز درمانی و امدادی، توزیع نیازمندی های امدادی و بهداشتی، کمک به امر توزیع مواد غذایی،پوشاک و... ،اطفاء حریق هنگام بروز حوادث و سوانح با همکاری سازمان آتش نشانی،گندزدایی،دفع آفات و دفن اموات و احشام و ...

بدیهی است آنگاه این اقدامات ارزش پیدا می کنند که نیروهای بسیجی با حضور دربرنامه های آموزشی و رزمایش ها به صورت جدی فنون لازم را آموخته و در موقع عمل با سازماندهی منسجم اجرای ماموریت نماید.

عرصه های فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

1- نقش بسیج در آگاه سازی و اطلاع رسانی:

بسیج به دلیل حضور در تمام سطوح و ابعاد جامعه،داشتن فرهنگی غنی و ارزشمند، همچنین ساختار و سازمان نهادینه شده، قابلیت پیگیری و تحقق این مهم را دارد. فقط لازم است این نیاز مود توجه واقع شود تا با اندک تغییراتی در ساختار و سازمان، ساز و کار لازم فراهم گردد و با جذب یا آموزش نیروی انسانی مورد نیاز و با مدیریتی متعهد و متخصص،آن را عملی کرد. این کارکرد(خود بسیج) را به عنوان (نگرش اصلی عموم) افراد جامعه در خواهد آورد.

امر اطلاع رسانی در رسانه بسیج، با اصل مهم رسالت محوری در قبال (مردم ونظام ) صورت می گیرد.در این مدل فعالیت رسانه ای،هیچ چیز جز نظام و مردم مود توجه نیست؛ یعنی خدمت رسانی به مردم به راهبرد نظام اسلامی و یکی از اهداف مهم آن به شمار می رود، نواقص و نارسانی ها را ارائه می دهد.

سازمان بسیج با بهره مندی از شبکه فعال و منسجم و آگاه با حضور سازمان یافته بسیجیان در امر آگاه سازی به موقع آحاد مردم نقش بسزایی را دارد.

عرصه های فعالیت بسیج و نقش بسیجیان در آن

در این قسمت کوشش شده تا به اختصار برخی عرصه های فعالیتی بسیج و نقش آحاد بسیجیان در زمینه پدافند غیرعامل بررسی شود. در یک نگاه کلی می توان به نمونه هایی از عرصه فعالیت بسیج در زمینه پدافند غیر عامل که در زیر آمده اشاره نمود.

1- عرصه آگاه سازی و اطلاع رسانی

2- عرصه امداد و نجات

3- عرصه مدیریت مردم در زمان جنگ(مدیریت بحران)

4- عرصه آموزش آحاد مردم

5- عرصه ارتقاء توان رزم واجرای رزمایش های پدافند غیر عامل

6- عرصه عملیات روانی

7- عرصه بازدارندگی

8- عرصه حفاظت سیستم،کاهش آسیب پذیری دستگاه ها،در پایداری دستگاه ها و...

توصیه های بهداشتی در استفاده از پناهگاها

1) مقدار آب مورد نیاز برای هر فرد در 24 ساعت در پناهگاه 5/2 لیتر می باشد، آن را بیهوده مصرف نکیند.

2)آب سالم را باید در ظروف مطمئن و در پوش دار نگه دارید.

3) در شرایط اضطراری و حساس، ذخیره کردن آب سالم امری ضروری و حیاتی است.

4) آب ذخیره شده را در معرض تابش نور قرار ندهید و روی آن را خوب بپوشانید، زیرا آب در تاریکی سالم تر می ماند.

5) در پناهگاه از مواد غذایی استفاده کنید که احتیاج به پختن و نگهداری در یخچال ندارد. این منابع غذایی به حساب می آیند.

6) مواد غذایی (نان ،سبزی، حبوبات و..) را در ظروف بسته نگهداری کنید.

7) در پناهگاه لازم است وسایل بهداشتی مانند: حوله،قرص تصفیه آب( قرص کلر)، مواد پاک کننده، مواد ضد عفونی کننده (ساولن،دتول، هالامیدو...)،کیسه نگهداری مواد غذایی،کیسه زباله و... نگهداری شود.

8) سبزی و میوه ها را قبل از مصرف ضد عفونی کنید.

9) ساختمان پناهگاه باید محکم بوده و از مصالحی ساخته شده باشد که حشرات،جوندگان،و حیوانات ولگرد نتوانند به داخل آن نفوذ کنند.

10) باید دانست که حشرات و جوندگان عامل بسیار مهمی جهت پخش عوامل میکروبی دشمن می باشند، بنابر این از ورود آنها به پناهگاه جلوگیری نمایید.

11) از بردن وسایل گرم کننده( چراغ، بخاری و...) نفتی و گازسوز به پناهگاه خودداری نمایید.

12)ازمصرف آب و غذای نگهداری شده در ظروف باز خودداری کنید.

انواع مختلف پناهگاه:

3) پناهگاه سریع الحداث در محل کار:

ساخت این گونه پناهگاه ها همانند پناهگاه های سریع الاحداث منازل است با این تفاوت که ظرفیت آنها باید بیشتر باشد.این پناهگاه ها را مسئولان ذی ربط با هم کاری مردم می سازند.

پناهگاه هایی که برای اماکن عمومی و مدارس احداث می گردد باید ضمن داشتن استحکام لازم در حداکثر ظرفیت ساخته شود.

حداکثر ظرفیت پناهگاه های سریع الاحداث عمومی 25 نفراست البته پناهگاه های عمومی توسط تونل می تواند به یکدیگر ارتباط داشته باشد.

انواع محتلف پناهگاه:

پناهگاه سریع الاحداث:

پناهگاه هایی هستند که بنا به اضطرار در کوتاه ترین زمان ساخته می شوند.لکن باید ضمن سریع الاحداث بودن از استحکام کافی برخوردار باشند و نکات ایمنی در آنها دقیقا رعایت شود تا در مقابله با بمباران های گسترده دشمن مستحکم و مقاوم باقی بماند.

انواع پناهگاه

پناهگاه های موجود:

اصولا ساختمان های شهر ها قسمت هایی دارند که در مواقع آژیر قرمز می توان از آن به عنوان پناهگاه استفاده کرد. ضمنا اکثر این ساختمان ها که می تواند مورد استفاده عموم قرار گیرد( که توسط شهرداری شناسایی و تابلو راهنمای پناهگاه کنار آنها نصب گردیده است.) از جمله پناهگاه های موجود و مهم می توان به مترو اشاره نمود که امروزه به عنوان بهترین پناه گاه عمومی تلقی می شود.

در برخی از کشور ها متروها (به هنگام حملات دشمن) به گونه ای تعبیه شده اند تا مامن مناسبی برای شهر نشین ها شود.

در کشور کره شمالی هم که با تهدید آمریکا روبرو است پدافندغیر عامل به صورت گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد. معابر، مترو و ایستگاه های زیرزمینی شهر پیونگ یانگ در عمق بین 90 تا 105 متری زمین احداث شده اند، بسیاری از کارخانجات صنایع نظامی در تونل های بزرگ استقرار یافته اند و هواپیما های نظامی پس از فرود می توانند در تونل های حفر شده مخفی شوند.

در حال حاضر در شهر تهران و برخی از کلان شهرهای ایران خطوط مترو ساخته شده و یا در حال ساخت است مجریان و مسئولین می توانند با مطالعه ی کامل از هم اکنون پناهگاه عمومی برای حفاظت مردم در مقابل بمباران های هوایی و موشکی مطرح کنند.

اقدامات عمومی در وضعیت های مختلف

پناهگاه:

پناهگاه ها باید بتوانند در مقابل اثرات ناشی از جنگ افزار های متعدد، از قبیل انفجار، ترکش، هوای آلوده ناشی از دود، غبار و هرگونه آلودگی ناشی از احتراق و اشتعال یا انفجار مواد منفجره، مقاوم باشند.

انواع پناهگاه:

1- پناهگاه های موجود

2- پناهگاه سریع الاحداث

3- پناهگاه سریع الاحداث در محل کار

اقدامات عمومی در وضعیت های مختلف

جان پناه:

این جان پناه ها ممکن است در اکثر ساختمان ها وجود داشته باشند که به نمونه هایی از آن اشاره می کنیم:

الف)جان پناه های موجود در منازل:

1) زیر زمین، استفاده از طبقات پایین در ساختمان های چند طبقه و پارکینگ های مستحکم.

2) حوضهای، استخر کم عمق و یا آبنما با حداقل عمق 30 سانتی متر که بتوان در آن درازکش خوابید.

3)زیر پله های ساختمان

4) کنار ستون های مستحکم، بین ستون ها و سقف های با عرض کم

ب) جان پناه های موجود در اماکن عمومی و محل کار:

1) جوی، نهر، گودال و بریدگی های کنار خیابان

2) پاساژ ها و مغازه های مستحکم در سطح زمین

3) استفاده از طبقات همکف و زیر زمین در ساختمان های چند طبقه

4) زیر پله های مستحکم و تونل ها

5) کانال ها، مترو و زیر زمین( در صورت وجود) معابر امن

6) پناه در کنار درختان تنومند و قطور

اقدامات عمومی در وضعیت های مختلف:

1- شناسایی وضعیت ها وعلایم:

وضعیت زرد: آژیر ممتد در 3 دقیقه، بیانگر آن است که احتمال حمله ی هوایی وجود دارد ولی قطعی نیست.

وضعیت سفید: دو آژیرممتد با فاصله زمانی یک دقیقه، علامت این است که حمله ی هوایی خاتمه یافته است.

وضعیت قرمز: صدای این آژیر بازیروبم متوالی و فاصله ی 3تا4 دقیقه است، یعنی حمله هوایی انجام خواهد شد.

اقدامات عمومی در وضعیت های مختلف برای حفظ جان باید تحت هر شرایط با اعلام وضعیت قرمز به پناهگاه پناه برد تا ازترکش ها و ریختن آوار مصون ماند. برای رسیدن به این منظور لازم است در اسرع وقت پناهگاهی مطمئن در نزدیک ترین نقطه به محل اقامت و کار احداث نمود. قبل از آغاز بحث پناهگاه، متذکر می شویم تا زمانی که ساختن پناهگاه در منزل و محل کار شروع نشده باید تا زمانی که ساختن پناهگاه در منزل و محل کار شروع نشده باید در هنگام بمباران از جان پناه های موجود در ساختمان ها و اماکن عمومی استفاده کرد.

پدافند در مقابل بمباران های هوایی:

جان پناه:

جان پناه محلی است که در مواقع اظطراری با حملات موشکی و هوایی غافلگیرانه که فرصت رفتن به پناهگاه وجود ندارد، مورد استفاده قرار گیرد و می تواند تا حدودی جان انسان را در مقابل بمباران حفظ کند.

پناهگاه:

پناهگاه مکانی است که در مقابل اصابت ترکشها و امواج، مستحکم و ایمن باشد و بتواند جان انسان را حفظ و آوار را تحمل نماید.

پناهگاه سریع الاحداث:

پناهگاه جاهایی هستند که بنا به اضطرار در کوتاه ترین زمان ساخته می شوند.

اعلام خبر

الف) تعریف اعلام خبر:

آگاهی و هشدار به نیروهای خودی مبنی بر نزدیک بودن عملیات تعرضی دشمن در اصطلاح، اعلام خبر می باشد. این هشدار که برای آماده شدن صورت می گیرد، ممکن است چند ساعت، چند روز و یا زمانی طولانی تر از آغاز مخاصمات اعلام شود.

ب)مراحل اعلام خبر:

اعلام خطر حملات هوایی دشمن در دو مرحله انجام می شود:

1) مرحله اول: آماده باش

2) مرحله دوم: اعلام خطر اصابت (برخورد)

اعلام خطر آماده باش شامل ازاطلاعاتی است که سریعا از طریق سیستم های خبری و پخش اطلاعات تاکتیکی به وسیله آژیر اعلام خطر و از شبکه پخش اخبار جنگ ابلاغ می شود.

بدین ترتیب می توان با اعلام خطر به موقع، فرصت مناسب جهت پناه بردن نفرات به یک منطقه امن و انجام اقدامات دفاعی لازم به ویژه شبکه دفاع ضد هوایی و واکنش سریع نیروهای نظامی در مقابل حملات هوایی دشمن را فراهم ساخت و تلفات جانی و مالی به انسان، تجهیزات و تاسیسات را به حداقل رسانید.

مقاوم سازی و استحکامات

با توجه به نقش حساس دفاع غیر عامل در حفظ حیات اجتماعی و دستاورد های اقتصادی و فرهنگی یک کشور، تحقق بخشیدن به ابعاد مختلف آن و ایجاد سازمان های امن از ضروری ترین اقدامات به شمار می آید که باید در این رابطه صورت گیرد. اهمیت این موضوع برای کشور ما ایران که بر حسب شرایط خاص جغرافیایی و استراتژیکی و همچنین اتخاذ سیاست مستقل ملی، همواره در معرض هجوم دائمی قدرت های بزرگ و استکباری قرار دارد، کاملا محسوس است

تفرقه و جابه جایی :

تفرقه را جداسازی یا بخش هایی از تجهیزات متحرک یا قابل حمل از محل اصلی و انتقال آن ها به محل دیگر در زمان بحران به منظور کاهش آسیب پذیری و تقلیل خسارات و تلفات احتمالی معنی و تعریف کرده اند.

اصل تفرقه و جا به جایی همچنین شامل جا به جایی نیروی انسانی و استفاده حداقل از کارکنان در محل های مخاطره آمیز نیز می گردد. مانند انتقال هواپیما های مسافر بری به فرودگاه های دورتر از برد سلاح های دشمن و یا انتقال تجهیزات حساس و ارزشمند قابل حمل از محل اصلی به محلی که به علت توجه کمتر دشمن به آن محل، دارای امنیت و حفاظت بالاتری است.

پراکندگی

الف) تعریف پراکندگی:

پراکندگی عبارت از گسترش و باز نمودن تاسیسات و تجهیزات، به منظور کاهش آسیب پذیری آن ها در برابر حملات هوایی دشمن.

ب) پراکندگی تاسیسات و استحکامات:

برای حفاظت بعضی از تاسیسات و استحکامات، ضمن رعایت مباحث سازه ای، باید به موضوع مهم پراکندگی نیز پرداخت. اقدامات پراکندگی، یک نوع صف آرایی عمدی تاسیسات و تجهیزات در سطح گسترده ای از یک منطقه بوده و باید به عنوان یک روش اساسی برای حفظ بقاء کاهش آسیب پذیری و بالا بردن آستانه مقاومت در برابر حملات دشمن، مورد توجه قرار گیرد.

فریب:

الف) تعریف فریب:

کلیه اقدامات طراحی شده حیله گرانه ی است که موجب گمراهی و غفلت دشمن در نیل به اطلاعات و محاسبه و بر آورد صحیح از توان کمی و کیفی طرف مقابل گردیده و او را در تشخیص هدف و هدفگیری با شک و تردید مواجه می نماید.

ب) نمونه ای از فریب و خدعه در جنگ های صدر اسلام:

هنگامی که رسول اکرم(ص) نیروهای خودی را برای فتح مکه به حرکت در آورد، ابتدا اجازه نداد کسی تصور کند که قصد فتح مکه را دارد. از سوی دیگر نیز خدعه ای به کار برد و بخشی از نیروهای خود را همزمان به فرماندهی( ابن قتاده بن ربغی) به سوی بطن اضم یعنی مکانی که میان ذی خشب و ذی مره از سرزمین های تهامه بود فرستاد تا دشمن را از هدف اصلی خود غافل و گمراه سازد.

پوشش:

الف) تعریف پوشش:

پوشش به معنای پنهان سازی و حفاظت تاسیسات، تجهیزات، تسلیحات و نیروی انسانی در برابر دید و تیر دشمن می باشد.

دود و عملیات دود یکی از عامل مهم در ایجاد پوشش برای سپاه، تجهیزات، تسلیحات و تاسیسات به شمار می آید.

امتیاز بهرمندی از مواد پوششی، دود مانند بخار آب، مه و... از جمله موادی هستند که باعث افزایش پشتیبانی از نیروها ، در اختیار فرمانده قرار می دهند.

ب) امتیازات استفاده از دود و مواد پوششی:

1- کاهش توانایی دید و ایجاد اختلال در ارتباط دشمن

2- اختفای نیروهای خودی و فریب دشمن

3- فراهم ساختن ابزار تشخیص و علامت دهی

4- کم اثر نمودن یا غلبه بر تسلیحات انرژی زای مستقیم دشمن

5- تقویت اثر گذاری سیستم تسلیحاتی نیروهای خودی

اختفاء

الف) تعریف اختفاء:

اختفاء یا پنهان کاری به کلیه اقداماتی اطلاق می شود که مانع از قرار گرفتن تاسیسات و تجهیزات در دید دشمن گردیده و یا تشخیص تاسیسات و تجهیزات و همچنین انجام فعالیت های خاص را برای او غیر ممکن یا مشکل می سازد.

ب) مهم ترین اقدامات اختفاء:

1- دفن مین ها

2- قرار دادن وسایل نقلیه زیر درختان

3- قرار دادن تجهیزات در مواضع سر پوشیده

4- پوشش وسایل نقلیه و تجهیزات با شبکه های توری

5- اختفاء جاده و موانع با پوشش های خطی

6- استفاده از پوشش های میدان جنگ مانند دود.

استتار:

الف) تعریف استتار:

استتار که آن را اختفای حفاظتی نیز می نامند، به تغییر چهره یک جسم از دید معمولی به منظور پنهان کردن از دیدن افراد و اشیاء می باشد.

مفهوم کلی استتار، هم رنگ و هم شکل کردن تاسیسات و تجهیزات با محیط اطراف است. تاسیسات و تجهیزات صنعتی و یا نظامی که در داخل بیابان، در محیط کشاورزی و یا در مجاورت مناطق مسکونی احداث می شوند، به سهولت قابل رویت، تشخیص و شناسایی هستند مگر آن که استتار شوند.

ب) روش های استتار:

سه روش اصولی در استتار عبارتند از: مخفی نمودن، همگون سازی و بدل سازی.

1) مخفی نمودن:

پوشاندن کامل یک شی به وسیله انواع پرده های پوششی طبیعی یا مصنوعی. به عبارتی اختفای کامل یک شیء به وسیله پوشش های فیزیکی است.

2) همگون سازی:

به کارگیری وسایل استتار در بالا و اطراف هدف به طوری که شیء با زمینه طبیعی اطراف آن نوعی هم آمیختگی ایجاد کند.

3) بدل سازی ( شبیه سازی):

اقدام اصلی در بدل سازی، تغییر قیافه هدف حقیقی و اصلی و استفاده از تجهیزات و تاسیسات کاذب و فریبنده در فاصله ای مجازی و منطقی از هدف حقیقی می باشد.

ج) تکنیک های استتار:

1) رنگ آمیزی:

رنگ آمیزی پروژه ها یکی از ساده ترین و در دسترس ترین روش های استتار به شمار می آید که به طور گسترده ای از آن استفاده می شود. از این روش می توان به طور مستقل و یا در ترکیب با سایر روش های استتار استفاده کرد.

2) تورهای استتاری:

تورها، ساختارهایی هستند که برای مخفی سازی نیروها، تاسیسات و تجهیزات در مقابل دشمن و یا تغییر شکل خارجی آن ها استفاده می شود.

اصول ومبانی پدافند غیرعامل:

1- استتار

2- اختفاء

3- پوشش

4- فریب

5- مکان یابی

6- پراکندگی

7- تفرقه وجابجایی

8- مقاوم سازی

9- اعلام خبر