به نام خدای بصیر

عملیات والفجر3

زمان اجرا: 7 مرداد 1362

تلفات: دشمن 5500 (کشته،زخمی و اسیر)

رمز عملیات: یاالله-یاالله-یاالله

مکان اجرا: شهر های مرزی مهران- جبهه میانی جنگ

ارگان های عمل کننده: رزمندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی

اهداف عملیات: آزادسازی شهر مهران و مناطق پیرامون

ارتش عراق پس از شکست در عملیات بیت المقدس و عقب نشینی سراسری خود، ارتفاعات مهم و سرکوب مرزی را در اختیار داشت و به این ترتیب چند شهر مرزی همچون مهران را زیر دید و تیر دشمن بود.

ارتش عراق با استقرار نیروهای خودی روی ارتفاعات مرزی مهران، علاوه بر ایجاد تسلط بر این شهر، موفق شده بود با نیروی کمتری از منطقه بدره پدافند کند. حال آنکه عقب راندن دشمن از روی ارتفاعات مرزی،پدافند در دشت را به او تحمیل می کرد و در نتیجه نیروی بیشتری زمین گیر می شد. بر همین اساس،طرح تامین مهران- به عنوان دومین عملیات محدود در شرایط جدید - در دستور کار قرار گرفت.

اهداف عملیات

آزادسازی شهر مهران از زیر دید و تیر دشمن.

ایجاد سهولت در برقراری ارتباط شهری دهلران - مهران و نیز ایلام - مهران

تحمیل خطوط پدافند به دشمن و شکاندن او از ارتفاعات به دشت.

انهدام دشمن

بازپس گیری ارتفاعات و عوارض حساس زالو آب- که به این وسیله دید دشمن نسبت به تنگه کنجاپنجم و حوالی سد کناپنجم و دشت مهران کور گردید.

آزادسازی ارتفاعات نمه کلان بو و قسمتی از ارتفاعات قلاویزان - که دشمن را از تسلط کامل بر شهر مهران محروم کرد و متقابلا شهر بدره و عقبه دشمن به زیر دید قوای جمهوری اسلامی در می آمد.

موقعیت منطقه

در منطقه دشت مهران، دو رشته ارتفاعات وجود دارد:

در شمال ،ارتفاعات زالوآب و کانی سخت و نمه کلان بو واقع است که قسمت عمده آن در خاک ایران قرار دارد. در جنوب نیز ارتفاعات قلاویزان واقع است که مرز ایران و عراق را مشخص می سازد.بین دو ارتفاع یاد شده، دشت مهران و دشت ورمهراز و زرباطیه عراق قرار دارد.

در قسمتی از ارتفاعات زالوآب و کانی سخت،مرز مشترک ایران وعراق است که در سمت غربی آن،ارتفاعات نمه کان بو با قللی بیش از 200 متر و کمتر از 400 متر ارتفاع واقع است.همچنین،ارتفاعات زالوآب،که دارای تپه هایی به ارتفاع 340،325،334 و310 می باشد،درسمت شرق نمه کلان بو قرار دارد و مهم ترین قله آن معروف به کله قندی دارای 363 متر ارتفاع است.

تنگه کناپنچم در امتداد جاده مهران- ایلام و در شمال شرقی مهران واقع است که به منزله گلوگاه ورود به دشت مهران - از طرف ایلام - محسوب می شود و ارتفاعات کله قندی براین تنگه تسلط کامل دارد.

استعداد دشمن

تیپ های 506،417، 420، 424، 18، 38، 48و 503 پیاده.

تیپ های 37 و 70 زرهی.

تیپ 4 گارد مرزی.

تیپ 4پیاده کوهستانی.

گردان های کماندویی المثنی، مدلول،بلال و حدیبه.

گردان 9 مکانیزه تابع لشکر 2 پیاده کوهستانی.

گردان 7 تانک لشکر2پیاده کوهستانی.

گردان1 موشک ضد تانک.

گردان های 53، 240 و 639 توپخانه و آتشبار خمپاره 120

سازماندهی رزمی

فرماندهی عملیات را قرارگاه نجف اشرف برعهده داشت و یگان های تحت امر این قرارگاه نیز عبارت بودند از:

الف) سپاه پاسداران:

لشکر41 ثارالله بااستعداد 6 گردان.

لشکر 5 با استعداد 7 گردان پیاده.

لشکر 27محمد رسول الله(ص) با استعداد 1 گردان پیاده.

لشکر 17 علی ابن ابیطالب(ع) بااستعداد 3 گردان پیاده.

تیپ مستقل 21 امام رضا(ع) بااستعداد 5 گردان پیاده.

تیپ مستقل 11 امیرالمومنین(ع) بااستعداد 2 گردان پیاده.

تیپ مستقل 5 رمضان بااستعداد 1 گردان تانک و 1 گردان مکانیزه.

ب) ارتش جمهوری اسلامی:

تیپ 4 زرهی از لشکر 21 حمزه.

تیپ 40 سراب (پیاده)

تیپ 84 خرم آباد بااستعداد دو گروهان پیاده + یک گروهان تانک.

توپخانه:

سپاه : 4 آتشبار

ارتش: 9آتشبار

طرح عملیات:

با توجه به مختصات جغرافیایی منطقه و اهمیت استراتژی آن، عملیات به ترتیب در سه محور زالوآب ونمه کلان بو - دشت مهران - قلاویزان طراحی شد.رزمندگان می بایست پس از تامین اهداف مورد نظر ودر صورت مناسب بودن وضعیت پایگاه های دشمن، درشرق رودخانه کنجاپنچم مستقر شوند. در غیر این صورت،بااحداث خاکریز در پشت رودخانه پدافند شود.

شرح عملیات:

عملیات در ساعت 23 مورخ 7/5/1362 با رمز یاالله آغازشد.در محور شمالی عملیات، ارتفاعات نمه کلان بو - به غیر از ارتفاع 270 معروف به کله قندی - تصرف و تامین شد و ارتفاعات زالوآب به همراه ارتفاع 270 به محاصره در آمد.

در محور میانی(دشت مهران)، رزمندگان خودی با پشت سر گذاردن جاده مهران - ایلام، از پاسگاه دوراجی تا فرخ آباد را تامین کردند.

درمحور جنوبی،به رغم موفقیت های چشمگیر اولیه، ازآن جا که فرصت لازم برای احداث خاکریز ازیال قلاویزان به سمت فیروزآباد و از آن جا به فرخ آباد به دست نیامده،تصرف اهداف این محور در مرحله اول عملیات کامل نگردید؛ لیکن در مرحله بعد این نقیضه مرتفع شد.

به این ترتیب،تنها محوری که تصرف اهداف موجوددر آن ناتمام مانده بود، محورشمالی بود. نیروهای دشمن که در ارتفاعات زالوآب و کله قندی در محاصره بودند، یازده شبانه روز مقاومت کردند، دشمن تلاش فراوانی می کرد تا به هر نحو ممکن این ارتفاعات - به ویژه کله قندی - را از محاصره خارج کند.مضافا به این که می کوشید خط پدافندی نیروهای ایران را در دوراجی شکسته و سپس با جناح چپ خود الحاق کند.

اگرچه نیروهای خودی با مقاومت بسیار تلاش دشمن را در دوراجی و نمه کلان بو خنثی کردند، لیکن نیروهای عراقی همچنان در ارتفاعات زالوآب و کله قندی مستقر بودند.نهایتا در سحرگاه 18/5/1362 فرمانده لشکر 27 (حاج محمد ابراهیم همت) بایک گردان وارد عمل شد و مقاومت نیروهای عراقی مستقر در ارتفاع مذکور را در هم شکست.

نتایج عملیات:

آزادسازی دو جاده ایلام - مهران - دهلران.

آزادسازی ارتفاعات زالوآب و نمه کلان بو.

آزادسازی دشت مهران.

برقراری ارتباط جبهه های میانی و جنوبی از طریق دو جاده فوق الذکر.

کشته و زخمی شدن بیش از ده هزار تن از نیروهای دشمن.

به اسارت درآمدن 509 تن از نیروهای دشمن.

ساقط شدن 6 هلی کوپتر دشمن.

انهدام بیش از 200 تانک و نفربر.

انهدام بیش 200 خودرو حامل نفرات و یا مهمات.

انهدام بیش از 20 انبار مهمات.

انهدام بیش از 100 خودرو حامل نفرات ویا مهمات.

انهدام بیش از 20 انبار مهمات.